Schrijver en columnist

“De Schrijvende Grootmeester”.

Naast het bord was Timman een begenadigd schrijver. Jan Timman is misschien wel de beste schaakauteur ter wereld.  Hij publiceerde tientallen boeken over schaken — variërend van toernooiboeken tot eindspelstudies — en was jarenlang columnist bij de Volkskrant, waar hij met milde ironie en scherpe blik de schaakwereld fileerde.

Hier is een overzicht van zijn belangrijkste werken, gecategoriseerd naar thema:

1. De "Grote Drie" (Zijn recente trilogie)

In de laatste jaren van zijn leven voltooide Timman een indrukwekkende trilogie bij uitgeverij New In Chess, die wordt beschouwd als zijn literair testament:

• Timman's Titans (2016): Persoonlijke portretten en analyses van de wereldkampioenen die hij heeft gekend en bewonderd.
• Timman's Triumphs (2020): Zijn eigen 100 beste partijen, voorzien van messcherpe analyses.
• Timman's Studies (2026): Zijn verzamelde eindspelstudies. Jan was een van de weinige grootmeesters die ook op wereldniveau composities (puzzels) maakte.

2. De Klassiekers (Analyses en Partijen)

• The Art of Chess Analysis (De kunst van de analyse, 1980): Wereldwijd beschouwd als een absoluut meesterwerk. Hierin analyseert hij partijen zo diep dat zelfs de toenmalige computers er nog wat van konden leren.
• Schaakwerk I en II (1983/1991): Een verzameling van zijn beste partijen en studies uit zijn hoogtijdagen.
• Curacao 1962 (2005): Een historisch verslag van het roemruchte kandidatentoernooi, waarin hij onderzoekt of de Russen destijds inderdaad samenspanden.

3. Historische figuren en rivalen

Jan had een fascinatie voor de groten der aarde:

• The Unstoppable American (2021): Over de opkomst van Bobby Fischer.
• The Longest Game (2018): Over de epische tweekampen tussen zijn rivalen Karpov en Kasparov.
• Max Euwe's Best Games (2023): Een eerbetoon aan de enige Nederlandse wereldkampioen vóór hem.
• Botvinnik's Secret Games (2006): Over de trainingspartijen van de patriarch van de Sovjetschool.

4. Literair en Persoonlijk

• Een sprong in de Noordzee (2002): Een verzameling verhalen, beschouwingen en dagboekfragmenten die laten zien dat Jan ook buiten de 64 velden een scherpe waarnemer was.
• 64 + 1 (2012): Een prachtig boek waarin hij de link legt tussen de personages uit Harry Mulisch' De ontdekking van de hemel en de schaakwereld.
• Herinneringen van twee schaakvrienden (2026): Zijn allerlaatste boek, samen geschreven met Hans Böhm, waarin ze terugblikken op hun gezamenlijke avonturen.

5. Instructie en Eindspel

• 100 Endgame Studies You Must Know (2024): Een leerboek waarin hij de schoonheid van het eindspel toegankelijk maakt voor de actieve schaker.
• De macht van het Loperpaar / De kracht van het Paard: Monografieën over de specifieke kwaliteiten van de schaakstukken.